Nüfusu : 94.225

İlçe Merkezi : 42.300

Köyler : 52.580

Rakım : 1.013 m.

    İlçenin mevcut olan karasal iklimi dolayısıyla doğal bitki örtüsü bozkırdır. Çumra Ovası daha çok çorağa ve sıcağa dayanıklı bitkilerle kaplıdır. Konumu ve morfolojik yapısı itibari ile Çumra ilçesi orman yönünden farklıdır.

    Çumra ilçesi yüzey şekilleri bakımından fazla engebeli sayılmaz. Güneybatıda 1521 m rakımlı Kel Dağı, Çökek Dağı, güneyde Kabakbaşı Karaburun Dağları, doğusunda Çumra ile Karaman hududunu birbirinden ayıran ovanın ortasında 2288 m rakımlı Karadağ bulunmaktadır. Alibeyhüyüğü kasabasının güneybatısında, mahalli isimle söylenen üzerinde bitki örtüsü bulunmayan Abaz Dağı vardır.

    Çumra coğrafî olarak tamamen düz bir ovada kurulu olması sebebiyle yaygın bir yerleşime sahiptir. İzzetbey Mahallesi ilçenin ilk ve en eski mahallesi olup, aynı zamanda Çarşı Merkezini içinde barındırır. Sadece Çarşı Merkezi'nin bir bölümü dikey yapılaşmaya sahne olup, onun dışında tüm mahallelerde genel de tek ve iki katlı bahçeli evlerden oluşmaktadır, ilçemizin şehir merkezi yüzölçümü yaklaşık 25 km²'yi bulmaktadır.
    Toplam 12 mahallesindeki 450'yi aşkın tüm cadde ve sokakların uzunluğu yaklaşık 500 km�yi bulmaktadır. Bu haliyle ilçemiz, uzunluk itibariyle çoğu orta büyüklükteki il merkezlerinden daha büyük bir yerleşim alanına sahiptir. Çarşı Merkezinde çoğunlukla yine eski ve 2 katlı binalar mevcuttur. Modern işyerleri, mağazalar, alış veriş merkezleri ve sosyal tesisler açısından önemli eksiklikleri vardır, ilçenin bir özel eğitim kurumu yoktur. Gençlerin sosyal aktivitelerini yapabilecekleri kültür merkezleri, kafeterya, sinema ve tiyatro gibi imkanlarda yoktur. Yine spor tesisleri açısından da birçok eksiği olan ilçemiz de en öncelikli olarak bir yüzme havuzu ve kapalı halı saha tesisi ihtiyaç duyulmaktadır.Konya il merkezine yaklaşık 45 km mesafe de oluşu yüzünden maddi imkanları yerinde olan pek çok aile Konya'ya göç etmekte ve bu nedenle Çumra'mız hem ekonomik ve hem de sosyal kültürel birikimi olan büyük bir nüfusunu Konya'ya göç vermektedir. Her halde Çumra'dan göç ederek Konya'ya yerleşen Çumralıların sayısı halen Çumra'da ikamet edenlerin sayısından daha fazladır. Son yıllarda sırf çocuklarına daha kaliteli bir eğitim ve öğretim imkanı verebilmek amacıyla Konya'ya göç eden ailelerin sayısında önemli artışlar gözlenmektedir. Keza, Çumra'da görev yapan kamu görevlilerin yaklaşık 600-700 kadarı da yine Konya'da oturmaktadır. Sosyal yapıdaki bu olumsuzluklar ilçemizin şehirciliğini de olumsuz yönde etkilemektedir. Özellikle varlıklı ve kültürlü ailelerin Konya'ya göçmesi bir çare olarak görmesi sebebiyle ilçemize yatırım yapanların sayısı çok az olmaktadır. İlçemizde kaliteli konut ve modern iş yerleri yatırımı olması gerekenden çok çok azdır. Buna bağlı olarak park, yeşil alan, mesire alanı, spor tesisleri gibi modern bir şehirde olması gereken düzenlemelerde yetersiz kalmaktadır. Mevcut durumda ancak ilçemizdeki bu tür tesisler hızla tamamlanarak hizmete sokulmak suretiyle şehrin modern bir görünüme kavuşması sağlanabilir ve bu sosyal göç olayını durdurabilir. Bu amaç ile belediyemiz başta toplu konut olmak üzere spor tesisleri ve alış-veriş merkezlerinin ilçemize kazandırılabilmesi yönünde çok yoğun bir çaba içerisindedir. Nihayet İlçemizin 80 yıllık tarihinde ihmal edilmiş olan başta kanalizasyon olmak üzere içme suyu ve elektrik hatlarının yenileme çalışmaları son hızla sürdürülmekte ve en kısa sürede bitirilmeye çalışılmaktadır. Alt yapı çalışmalarının bitirilmesi ilçemizin modern üst yapı hizmetlerine kavuşmasının da önünü açacaktır.

    Çumra'nın en büyük hayali olan Şeker Fabrikası yatırımını tamamlanması da ilçemizin fiziksel görünümünün değişmesi ve modern bir şehir olması yönünde önemli bir etken olacaktır.

    Neolitik devirden kalma Çumra ve çevresinde bir çok hüyük mevcuttur:
1-Sırçalı Hüyük
2-Seyithan Hüyüğü
3-Karahüyük
4-Karkın Hüyüğü
5-Dedemoğlu Hüyüğü
6-İçeriçumra Hüyüğü
7-Alibeyhüyüğü
8-Çatalhüyük
9-Küçükköy Hüyüğü
10-Abditolu Hüyüğü
11-Üçhüyük Köyünde bulunan 3 adet hüyük

    Çumra ilçe merkezi olarak, yakın bir geçmişe sahip olduğu için tarihi eser yoktur. Ancak bulunduğu yer itibari ile çok eskiden yerleşime uğramış bir çevredir.

    Çumra havalisinin kuruluşunun M.Ö. 7000 yıllarına kadar uzandığı üzerinde bulunan tarihi eserlerden anlaşılmaktadır.

  Çumra'nın tarih öncesini anlatan en önemli merkezi, Çumra'nın 12 km. ku­zeyinde bulunan "Çatalhöyük"tür.

   Çatalhöyük ve çevresinde yaşayan toplumların M.Ö. 7000 yıllan öncesi neolitik devre ait medeniyetin buradan başlayıp, dünyaya yayıldığı anlaşılmıştır.

  Çatalhöyük ve civarında yaşayan toplumların yeryüzünün en eski kavmi ol­duğu kazıda çıkarılan eserlerde görülmektedir. Çatalhöyük'ün özelliği insanların kurdukları ilk şehir olmasıdır.    Neolitik devirden kalma Çumra ve çevresinde birçok hüyük mevcuttur.    Sırçalı hüyük, Seyithan hüyüğü, Karahüyük Karkın hüyüğü, Dedemoğlu hüyüğü, İçeriçumra hüyüğü, Alibeyhüyüğü, Çatalhüyük, Küçükköy hüyüğü, Abditolu hüyüğü, Üçhüyükler köyünde bulunan 3 adet hüyük.    Tarih çağlarında bulunduğu yer hakkında en eski yazılı kaynağa ise eski Hi­tit krallığı zamanından kalan Telepinuş fermanında rastlarız. Bu fermanda Hattuşilin Hupişna (Ereğli) Lunda (Karaman memleketlerinde oğullarından her birini atadığı ve onların da bu memleketleri yönettikleri görülür. Çumra'nın Kuzey kısmında bulunan Üçhüyük ve Türkmen Karahüyük köyleri Alibeyhüyüğü kasabası civarında Hititlerin yaşadığı buralarda yapılan kazılarda çıkarılan tarihi eserlerden anlaşılmaktadır.

    Çumra ve çevresinde Frikyaklann ve hatta kısa süre ile Lidyahlann hakimi­yet kurdukları anlaşılmaktadır. Pers kralı Ahamanis Çumra ve çevresini Perslere bağlamış, fakat onların da hükümranlığı fazla sürmemiş. Çumra ve çevresi Neolitik devrin Etilerin (Hitit), Persler, Frikyaklann idarelerinde kalmıştır.    Yörede Selçuklu hakimiyeti bilinmesine rağmen herhangi bir tarihi esere rastlanamamaktadır. Ancak Karaman oğullarından kalma halen mevcut Çarşamba çayı üzerinde Dineksaray, Balçıkhisar, Tavşanköprü, Karaman, Seyithan ve Karkm köprüleri bulunmaktadır. Anadolu'yu fethederek anadolu Selçuklu Devleti'ni kuran Süleyman Şah'ın 1075 yılında Konya'yı alarak başkent yapması yörenin Türk ege­menliğine geçtiği dönemdir.    Anadolu Selçuklu Devleti'nin yıkılmasında sonra kurulan Türkbeylikleri A-nadolu Türk birliğini kurma mücadelelerinde Çumra'dan geçen Çarşamba çayı sınır olarak kabul edilmiştir. Anadolu Selçuklu devletinin yıkılmasından sonra yö­rede Karamanoğlu beyliği kurulmuş ve bir süre hüküm sürmüştür. İlçenin şimdiki sakinlerinin birçoğu Selçuklularla gelen Türk boylarından olduğu, yerleştikleri köylere verdikleri isimlerden anlaşılmaktadır (Karkın, Afşar, vb.). Osmanlılar döneminde Yavuz Sultan Selim'in L Beyazıt'ın, 1. ve 2. Murad'ın Karamanoğullan dolayısıyla yöre üzerine seferleri görülür. Fatih Sultan Mehmet tarafından Karamanoğlu beyliğinin ortadan kaldırılması ile Osmanlı yönetimine güren yöremiz, o dönemler şu anda ilçe olan Çumra'mın bulunduğu yer bataklık­larla kaplıdır.    1926 yılında Çumra'nın kurulmasında iki olay çok büyük rol oynamıştır.    Birincisi: Çarşamba Kanalı'mn açılması, bataklıkların kurutularak ıslah edil­mesi için Konya ovasının sulanması maksadıyla 1911 yılında yapılan sulama tesis­leridir.
   

    ikincisi: 1894 yılında Haydarpaşa-Bağdat demiryolunun yapımına başlanıp, 1913 yılında bitirilmesidir. 1913 yılında buradan ilk tren geçmiştir. Dolayısıyla Çumra'daki ilk bina istasyon olmuştur. Osmanlı zamanında ilk tapu ve kadastro işlemleri de Çumra'da başlatılmıştır.
   

    Cumhuriyet döneminde Çumra ise, 1926 yılına gelinceye kadar Çumra de­yince bugünkü İçeriÇumra kasabamız akla gelmekte idi.
   

    M. Kemal Atatürk trenle Adana'ya giderken Çumra'da verdiği mola esna­sında Çumra istasyonundan etran seyredip sulama tesis ve lojmanlarını gördükten sonra;     "Bu şirin beldeyi geliştirmek, buraya önem vermek lazımdır. Çumra il­çe olmaya layıktır" demiştir.

    Atatürk'ün emri üe 26 Haziran 1926 yılında 30.05.1926 tarihli 404 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan, 877 sayılı kanunla Çumra ilçe merkezi haline getirilmiştir.     Çumra'nın ilçe olmasında emeği geçen o dönemki Konya Valisi İzzet Bey'in adı ilk kurulan mahalleye verilmiştir. (İzzetbey Mahallesi) 1936 yılında zamanın Konya valisi Cemal Bardakçı zamanında Balkanlardan Anadolu'ya gelen 300 göç­men ailesi Çumra'ya yerleşmiştir. 1936 ve 1950 yıllarında gelen soydaşlarımızın yerleştikleri bu ikinci mahalleye de Konya valisi Cemal Bardakçı'nın soyadı veril­miştir. (Bardakçı Mahallesi) Cumhuriyet tarihinin ilk mahalle düzenlemesine Çum­ra Bardakçı mahallesinden başlanarak, ilk yatırım buraya yapılmıştır. Bu mahalle planının çok iyi çizilmesiyle Türkiye'de hemen hemen örneği yoktur.

    Mahallenin hangi caddesinden gidilirse gidilsin kesinlikle anayola çıkar. Son yıllarda Çumra'ya olan göçler nüfusu hızla artırmıştır. Gelen göçler genellikle Hadim, Bozkır, Ermenek gibi ilçe ve köylerden gelenlerdir.

    Birinci Rivayet: Yavuz Sultan Selim Mısır seferinden dönerken bu bölgeye geldiğinde yağmur yağmaya başlar. Dolayısıyla her taraf çamur içindedir. Ordu çamurdan yürüyemez hale gelir. Sazlık ve bataklıktan askerlerini geçirmek için padişah ordusuna "Cemre" komutunu verir. Padişah ve ordusu binbir güçlükle ovayı geçerler. Güçlükle ovayı geçen ordu mensupları bu yöreyi başkalarına tarif ederken, çamurlu olmasına izafeten Çumuriyet olarak tanıtırlar. Cemren kelimesi zamanla Çamura daha sonra'da Çumra'ya dönüşmüştür. (Çemren:Askerin paçala­rını sıvamalarını ve süvarilerin atların kuyruklarını bağlamaları emri.)

    ikinci rivayete göre: 4. Murat Bağdat seferine giderken bu bölgeden ge­çer, bu arada yağan yağmur dolayısıyla her taraf çamurdur. Bu çamurda ilerleme­de güçlük çeken ve bıkan askerler: "Çamura bak çamura" diye şikayetçi olurlar. Çamur kelimesi zamanla Çumra şekline dönüşmüştür.

    Çumra'nın ismi ister Yavuz Sultan Selim'in Mısır seferinde, isterse 4. Mu-rat'ın Bağdat seferinde ortaya çıksın bu sadece zaman konusunu ilgilendirir. Bu değişik rivayetlerdeki ortak nokta Çumra ovasının çamurla ilgili olmasıdır.

    Üçüncü Rivayete Göre: Karamanoğulları beyliği zamanında suç işlemesi nedeniyle kaçarak bugünkü İçeri Çumra'nın bulunduğu yere gelen ve KelKöy adıyla anılan köye sığman Pir Ahmet Paşa kendisini koruyabilmek için çevrede yaşayan az nüfuslu kabileleri birlik ve beraberliğe çağırıp "Cümlemiz beraber olalım" sözünü kullanmasından "Cümle" kelimesi sonradan Çumra olması.